آنا دیلیم

اینسانین اۆيه‌لری (اعضاسی) #فارسجا و #تورکجه

#حلقوم: خیرتدک.خئرتلاق
#گردن: بویون
#شاهرگ: شاه دامار، آتار دامار
#رگ: دامار
#مویرگ: توک دامار.اینچی دامور
#قلب: اورک.یورأک
#دل: کؤنول .کؤنگیل،گؤیین
#معده: قورساق
#روده: باغیرساق
#جگر: باغیر،جییر
#شکم: قارین
#مثانه: سودوکلوک
#کلیه: بؤیرک..بؤورأک
#کفل: یان
#لگن: یانچاق.کونزاوا
#زانوی_پا: دیز
#زانوی_دست: دیرسک
#مچ_دست: بیلنگ .بیلأی
#ران: بود
#ساق: بالدیر.پاچچأ
#پا: قیچ، آیاق
#دست: ال
#ناخن: دیرناق
#نخاع: ایپلیک،حارام ایلیک.ساچ
#استخوان: سوموک.سومأی
#مغز_استخوان...ایلیک. هولیک.هولی
#انتهای_ستون_فقرات: موچوک
#مشت: یوموروق..گومموز
#کف_دست: آووج..هووچ
#انگشت: بارماق
#انگشت_شست: باش بارماق
#انگشت_اشاره: بال بارماق
#انگشت_وسط: اورتا بارماق
#انگشت_چهارم: اوزوک بارماق
#انگشت_کوچک: جولو بارماق
#شش: آغ باغیر، آغ جییر
#کیسه_صفرا: اؤد
#طحال: دالاق
#کبد: باغیر..قره باغیر
#آپاندیس: کور باغیرساق
#ماهیچه: قاس، ماچا، بالیغ اَت
#قوزک_پا: توپوق
#اعضای_شکم: ایچ آلات.ایچ
#ناف: گؤبک..گیننیک.گیننی
#دندان: دیش
#دندان_شیری: سوت دیشی
#دندان_عقل: آغیل دیشی.عقیللی دیش
#دندان_آسیاب: انگ دیشی.دؤیأردیش
#دندان_نیش: قاباق دیش
#آرواره: انگ.انگگأی،انگأک
#کتف: چیگین.چینگ
#پشت: آرخا، بئل، کورک، دال
#سینه: کؤکس، دؤش.گؤنگیس
#پستان: امزیک، دؤش امجک،امجأی
#لاله_گوش: سیرغالیق.قولاغ لاله
#غضروف: گمیرچک
#زیر_کتف: قولتوق
#خون: قان
#پوست: دری، قابیق، قاوئق
#لب: دوداق
#گیسو: تئل، بیرچک، پیرچک
#بافت_مو: هؤروک،اؤری .اؤریک
#ریش: ساققال
#سبیل: بوغ، بیغ،موروت
#ناخن: دیرناخ دیرناق


تفاوت کلمات محلی خراسان دراواخر نامها اضافه شده است
@qazvinturklari

۲۱فوریه روز زبان مادری

1-چرا این روز به عنوان روز زبان مادری معرفی میشود؟

در سال ۱۹۵۲ در شهر داکا که امروزه پایتخت کشور بنگلادش است و در گذشته آن را پاکستان شرقی مینامیدند دانشجویان اعتراضات مسالمت آمیزی جهت ملی کردن زبان بنگالی در کنار زبان اردو برگزار کردند که پلیس پاکستان به این تظاهرات مسالمت آمیز با گلوله جواب داد و بعد از اینکه بنگلادش به استقلال رسید به سازمان یونسکو پیشنهاد انتخاب روزی را به عنوان روز زبان مادری داد که در روز ۱۷ نوامبر سال ۱۹۹۹ سازمان یونسکو 21 فوریه را به منظور حمایت و کمک به تنوع زبانی و فرهنگی روز زبان مادری نامید

2- اهمیت زبان مادری

اول باید این را بدانید زبان مادری ما پیوندیست ابدی بین ما و همتبارانمان و اصلی ترین دلیل اتحادمان.
حقیقتاً تمام دانش ما چیزی بیش از کلماتی نیست که برای درک و ابراز آنچه میبینیم نیاز داریم در واقع میتوان گفت تمام ما انسان برای درک حقایقی برنامه ریزی شده ایم که بیان و درک آنها بدون یک زبان ممکن نیست ، فرض کنید در فرهنگ ما تورک ها اسب جایگاه ویژه ای داشته و دارد حال بدون زبان ما فقط یک اسب را میبینیم اما واکنش احساسی ما نسبت به آن به نماد ها و کلماتی وابسته است که در زبان ما برای توصیف اسب خلق شده.
فرض کنید به کشوری سفر کنید که زبان آنها را ندانید مثلا کلمه کاوالو که به زبان پرتغالی است برای شما چه مفهمومی دارد هنگام شنیدن این کلمه چه احساسی به شما دست میدهد یا چه چیزی جلوی چشم شما می آید بگزارید من پاسخ بدهم هیچ .. زیرا شما درکی از آن زبان ندارید
پس اگر بخواهیم به صورت منطقی نگاه کنیم در مرحله اول تمام دانش ما از جهان هستی در زبان مادری ماست زبانی که اول با آن صحبت کردیم و اول با آن دنیا را درک کردیم ، با آن رویا میبینیم ، با آن تصور می‌کنیم زبانی که بار تمام تاریخ ، فرهنگ ، احساسات و کیستی ما را به دوش میکشد
خلاصه کلام باید با این دید به زبان مادری نگریست ((زبان مادری اصلی ترین پایه دانش ما ، کیستی و هویت ما ، احساسات ما و رویا های ما ، باعث اتحاد ما ، قدرت ما یا اصلا وجود خود کله «بیز:ما» است ))
فرض کنید آیا یک تورک بدون زبان تورکی تورک میشود یا یک عرب بدون زبان عرب؟
حقیقت این است که بدون زبانمان تمام دارایی ها ملی ما و اصلا ملت ما معنی نخواهد داشت..

3-از بین رفتن زبان مادری به چه معناست؟

در مرحله اول باید بدانید از نظر سازمان یونسکو کسی که نتواند به زبان مادری خود بخواند و یا بنویسد بی سواد محسوب میشود.
به قولی اینگونه باید این قضیه را تعریف کنم که از بین بردن زبان مادری و هویت یک ملت مهمترین قدم برای استعمار کردن آن ملت است
در حقیقت ملتی که زبان خود را نداند تاریخ و کیستی خود را از دست داده است و همیشه در اسارت خواهد بود به نوعی برده ملت دیگری خواهد شد ، توجه شما را به نظر هیتلر در این باره جلب میکنم هیتلر میگوید((بطور كلي براي معدوم و منقرض ساختن يک ملت و یا قوم با تمامی عقايد و فرهنگ مربوطه اش تنها كافي است زبان آن ملت و قوم از بين برده شود!")

4 - مسئله زبان مادری در ایران

ایران کشوریست که در آن اتنیک های مختلفی زندگی میکنند و هر اتنیک زبان خود را دارد اما از زمان پهلوی مخصوصا با شروع اجرا کردن اصل چهار ترومن تا به امروز در کشور یکی از مشکلات بزرگی که اتنیک های مختلف با آن مواجه هستند حفظ زبان مادری است.
زیرا در ایران فقط یک زبان رسمی وجود دارد و آن هم فارسی است که برای حفظ و گسترش آن هزینه های زیادی صرف میشود و تمام امور اداری و قانونی و مراکز آموزشی تماما موظف اند با این زبان صحبت کنند و با این زبان کار های خود را پیش ببرند که این به خودی خود باعث تضعیف دیگر زبان ها میشود و مسائل بسیاری را به وجود می آورد مثلا بسیاری از والدین با فرزندان خود به زبان مادری صحبت نمیکنند و دلیلشان هم این است که فردا روز در مدرسه فرزندشان درس ها را نخواهد فهمید و یا بسیاری از دلایل...
دوران پهلوی را میتوان شوم ترین دوره اتنیک های غیر فارس و زبانشان در نظر گرفت در آن دوره نه تنها صحبت به زبان های دیگر ممنوع بود بلکه کسانی که به زبان های دیگر مخصوصا تورکی و عربی صحبت میکردند بسیار تحقیر و حتی شکنجه نیز میشدند که آثار مخرب آن دوره را حتی تا خود امروز نیز میتوان مشاهده کرد فضایی که در آن دوره ایجاد شد این اجازه را به خیلی ها داد تا متکلمان به دیگر زبان ها را مورد تمسخر و آزار و اذیت قرار دهند، در واقع آنها بقول دکتر علی شریعتی برای نابودی زبانهای مادری از ديالكتيك سوردل استفاده كردند. طبق این دیالکتیک، وقتي كه بچه را، مادرش مي‌زند، دعوا و تهديدش مي‌كند، ناراحت است و براي اينكه از حمله مادر در امان بماند، به خود مادر پناه مي‌برد، اين ديالكتيک سوردل است كه زبان و یا نژاد حاكم، براي اينكه قوم و ملت يا آدمي را به زير مميز قدرت و تسلط خودش بكشد، تحقيرش مي‌كند و به قدري زبانش، فرهنگش را، مذهبش را، ايمانش را، آداب‌اش را، فكر‌اش را، شخصيت‌هايش را، گذشته‌اش را همه چيزاش را تحقير مي‌كند. او براي اينكه از مسيرهايي كه بوسيله آنها تحقير مي ‌شود، فرار ‌كند به دامن خود او پناه مي‌برد.
و دقیقاً این اتفاق است که باعث میشود دیگر اتنیک ها به زبان رسمی حاکمیت پناه ببرند و این باعث از بین رفتن زبان مادری آنها میشود.
البته اتنیک های غیر فارس الخصوص تورک ها جهت حفظ زبان های مادریشان فعالیت های بسیاری انجام داده اند و بزرگترین خواسته آنها در این باره تحصیل به زبان مادری بوده است اگر بخواهیم به یکی تأثیر گذار ترین این فعالیت ها اشاره کنیم شعار(( آنا دیلیمز مدرسه اولمالی دیر هرکسه )) است که در بازی های تیم تراکتورسازی در دقیقه ۱۵ داده میشد و بعد این شعار در بین قشقایی ها و تورکمن ها هم بسیار گسترش پیدا کرد که البته دیگر اقوام هم در این باره فعالیت هایی انجام داده اند

5- از آنجایی که من تورک قشقایی هستم و امروز 21 فوریه روز زبان مادری است در مرحله اول مانند تمام همتبارانم خواهان اینم که روزی برسد که تمام فرزندان ایلم و تبارم و تمام کسانی که از حق تحصیل به زبان مادری محروم مانده اند بتوانند به زبان مادریشان تحصیل کنند
و دوست دارم در این روز یاد استاد اسدالله مردانی رحیمی زنده کنم که سراسر عمر خود را صرف خدمت به همزبانان خود و حفظ و گسترش زبان تورکی کرده و چندین و چند کتاب در خصوص زبان تورکی به چاپ رسانده است کسی که تعداد بسیار زیادی از جوانان ایلش را باسواد کرد زیرا تورکی خواندن و نوشتن را به آنها یاد داد .
و با عشق سلامی میکنم به روح بزرگوار مرحوم
اسدالله مردانی رحیمی و یاد ایشان را در این روز گرامی میدارم

✍🏻 #آلتای_نادرلو
@QashQai_Biligi در تلگرام

‍ 🔺پیام خانم آودری آزولای، مدیر کل یونسکو، به مناسبت روز جهانی زبان مادری در ۲۱ فوریه ۲۰۲۳

▫️در حالی که آموزش مبتنی بر زبان مادری برای رشد کامل افراد و انتقال میراث زبانی ضروری است، ۴۰ درصد از دانش‌آموزان جهان از به آموزش به زبانی که بهتر صحبت می‌کنند یا می‌فهمند محرومند. چنین وضعیتی به شدت یادگیری، بیان فرهنگی و ایجاد روابط اجتماعی را تضعیف می کند و میراث زبانی بشریت را به میزان قابل توجهی تضعیف می کند.

▫️بنابراین بسیار مهم است که مسئله زبان به صورت ضروری هنگام عمل به مفاد "آموزش تحول آفرین"، که یونسکو در طول سال ۲۰۲۲ از آن حمایت می کرد در نظر گرفته شود. اجلاس آموزش تحول آفرین، که سپتامبر گذشته برگزار شد و با حضور دبیر کل سازمان ملل متحد، آنتونیو گوترش به اوج خود رسید.

▫️این امر ابتدا به جمع آوری مجموعه‌ای بهتر از داده‌ها نیاز دارد که انجام اقدامات خاص و سفارشی شده را ممکن سازد. اما بیش از همه، این امر نیاز به آگاهی عمومی تری از ارزش بی‌بدیل اما شکننده تنوع زبانی و فرهنگی جهان.

▫️هر یک از بیش از ۷۰۰۰ زبانی که بشریت صحبت می‌کند، دیدگاهی منحصربه‌فرد از جهان، چیزها، موجودیت، شیوه‌ای از تفکر و احساس را در خود دارد - به‌قدری که هر ناپدید شدن یک زبان، ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر است. در این زمینه، دهه بین المللی زبان‌های بومی (۲۰۲۲-۲۰۳۲)، که یونسکو آژانس پیشرو برای آن است، فرصت مهمی برای جامعه بین المللی است تا به منظور حفاظت از بخش عمده‌ای از تنوع فرهنگی جهان بسیج شود.

▫️هدف این روز جهانی نیز همین است: بزرگداشت این شیوه‌های بیان جهان در کثرت آن، تعهد به حفظ تنوع زبان‌ها به عنوان میراث مشترک، و تلاش برای آموزش با کیفیت - به زبان‌های مادری - برای همه